Logo 't Brierke - Ga terug naar de startpagina
Archief - Februari 2003
Februari 2003
 
--> vaste rubrieken <--
--> en verder <--
 

Uit de medische hoek

OVERMATIG ALCOHOL- EN DRUGSGEBRUIK:
WAT KAN DE HUISARTS DOEN?


Te hoge werkdruk, financiële misère of moeilijkheden thuis: op problemen zit niemand te wachten. Die probeer je zo snel mogelijk op te lossen. Maar soms zijn problemen zó diepgeworteld dat er gekozen wordt voor ingrijpender middelen. Zoals slaaptabletten of kalmerende middelen. Soms wordt ook voor alcohol gekozen. Op zich een begrijpelijke keuze, maar of drank de juiste manier is om in het spoor te blijven?

“Onze patiënten kunnen niet alleen met lichamelijke klachten bij ons terecht. Ook als je geestelijk in de knoop zit, kunnen patiënten een beroep doen op ons”, zegt huisarts mevrouw Botden. “Soms gaan overmatig alcoholgebruik en andere problemen hand in hand. Vaak kunnen we helpen, en in gevallen waarin de kennis van de huisartsen tekortschiet, verwijzen we de patiënt door naar een gespecialiseerde hulpverlener. Zo’n gesprek vindt gewoon plaats in de huisartsenpraktijk. Het biedt vaak een opstap naar het oplossen van het drankprobleem en de moeilijkheden die alcoholgebruik veroorzaakt hebben.”

Stapje voor stapje
Tijd om eens een balletje op te gooien bij Marc Vernimmen. Als verslavingsconsulent houdt hij regelmatig spreekuur in de huisartsenpraktijk. “Overmatig gebruik van alcohol of slaap- of kalmerende middelen komt regelmatig voor. Door ze te gebruiken kun je klachten van pijn en stress weliswaar tijdelijk onderdrukken, maar op lange termijn word je er meestal niet beter van. Samen met de patiënt proberen we een alternatief te zoeken voor het gebruiksprobleem, het liefst voordat het écht tot moeilijkheden leidt. In eerste instantie door gewoon te praten over problemen die de patiënt bezighouden en alternatieven om ze de baas te worden. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan; werken aan overmatig gebruik is vaak een kwestie van stapje voor stapje vooruitgang boeken.”

Of het nu gaat om alcohol, drugs of kalmerende middelen, het erkennen dat middelengebruik de oorzaak is van lichamelijke problemen, is vaak de eerste stap. “Soms komen er patiënten op het spreekuur die medicijnen willen om hun klachten de baas te worden. Bij dóórvragen blijkt er dan sprake te zijn van spanningen die voortkomen uit het overmatig gebruik van alcohol. Of kalmerende middelen, want ook die kunnen bij onachtzaam gebruik leiden tot een verslaving”, zegt mevrouw Botden. “Soms horen we ook via de partner of de kinderen van overmatig middelengebruik in de familie. Jammer genoeg zitten onze spreekuren vaak erg vol en ontbreekt het de huisartsen eenvoudigweg aan voldoende tijd voor intensieve begeleiding. In die gevallen is het goed dat we patiënten door kunnen verwijzen naar een gespecialiseerde hulpverlener.”

Niet veroordelen maar beoordelen
Marc werkt in het dagelijkse leven bij Novadic, de regionale instelling die werk maakt van verslavingszorg. Novadic zet zich niet alleen in voor mensen met een verslavingsprobleem, maar heeft ook een voorlichtende functie. Zo vertellen de medewerkers van Novadic de huisartsen hoe ze overmatig gebruik bij de patiënt herkennen en hoe ze hiermee om kunnen gaan. “De belangrijkste boodschap is dat we ons moeten realiseren dat alcohol of drugs voor de patiënt zélf een goede oplossing is om problemen de baas te kunnen”, meent Marc. “Vaak hebben ze al van alles geprobeerd, zonder succes. Alcohol of drugs zijn dan een voor de hand liggende manier om ‘erbovenop’ te komen. We leren de huisartsen dat ze verslavingsproblemen niet moeten veroordelen maar ze juist goed moeten beoordelen, om ze vervolgens samen met de patiënt de baas te worden.”

Ook mevrouw Botden is van mening dat er betere alternatieven zijn voor overmatig alcoholgebruik. “Het is erg moeilijk een oplossing te zoeken voor problemen waar je als patiënt vaak al jarenlang mee rondloopt. Vooral als je zelf de alcohol als oplossing ziet. Hier zit vaak de kneep: een probleem speelt al zó lang dat de patiënt het zicht op mogelijke alternatieven is verloren. Het erkennen van overmatig gebruik is dan vaak een langdurig proces, waarbij je beetje bij beetje inzicht krijgt in de problemen en de manieren om ze te overwinnen. Behalve alcohol kunnen ook drugs de oorzaak zijn van toenemende problemen. Dat geldt ook voor kalmerende middelen en slaapmiddelen; we leren onze patiënten alert te zijn op de gevolgen van gebruik uit gewoonte. Zijn kalmerings- of slaaptabletten niet echt nodig, dan is het beter ze niet te gebruiken!”